Odkrywając Sofię – co warto zobaczyć w stolicy Bułgarii?

Widząc prognozę pogody wskazującą 36 stopni w Sofii, byliśmy nieco przerażeni. 34 stopnie na Malcie daje w kość, a Sofia to przecież duże miasto. Jak żyć na takim wyjeździe? No, ale skoro zdecydowaliśmy się na taki wypad w połowie lipca, to przecież nie będziemy narzekać.

Sofia – jak dostać się z lotniska do centrum?

Wylądowaliśmy po południu. Nie mieliśmy ambitnych planów na ten dzień – w końcu podróżujemy z rocznym dzieckiem. Zakładaliśmy, że Hania będzie zmęczona podróżą, toteż na wieczór zostawiliśmy sobie szwendanie po okolicy.

Dojazd z lotniska do centrum jest bajecznie prosty. Przy samej hali przylotów (Terminal 2) znajduje się przystanek metra. Do centrum jedzie żółta linia (nr 4), a podróż trwa około 25 minut. Bilet kosztuje 1,60 lewów belgijskich. Jeśli lądujecie na Terminalu 1, należy skorzystać z darmowego autobusu, który kursuje między terminalami.

Sofia – gdzie spać?

Zależało nam na lokalizacji blisko centrum. Odkąd podróżuje z nami Hania, przykładamy większą wagę do lokalizacji. Choć Haneczka uwielbia spacery, nie chcemy przeceniać jej możliwości. Planując zwiedzić jak najwięcej, staramy się znaleźć kompromis pomiędzy ceną a bliskością atrakcji. Jako, że większość zabytków Sofii znajduje się w centrum, postanowiliśmy celować w ten rejon.

Wybór padł na Central 1-BR Apartment – samodzielne mieszkanie z kuchnią. Możliwość samodzielnego przyrządzenia posiłku miała dla nas podwójne znaczenie: po pierwsze Hania wciąż bojkotuje nudne dla niej siedzenie w restauracji, a po drugie – zawsze to jakaś oszczędność. Tak, kochamy próbowanie lokalnych przysmaków, ale jeden wypad do restauracji w ciągu dnia to jest maksimum, na jakie pomożemy sobie pozwolić z powyższych powodów.

Apartament położony w odległości 10 minut spacerem od głównej ulicy miasta, schludny, z sypialnią, kuchnią i łazienką spełnił nasze oczekiwania. Wystrój nieco skromny, ale czego więcej potrzeba nam na intensywnie spędzonym wyjeździe?

Sofia – co warto zobaczyć?

Sofia zrobiła na nas fantastyczne wrażenie od samego początku. Wszechobecna zieleń dająca zbawienny cień – to błogosławieństwo podczas spaceru. Tych 36 stopni naprawdę nie odczuwa się tak mocno. Ulżyło nam – jednak zwiedzanie miasta będzie przyjemnością.

Sofia – kilka słów wstępu

Sofia jest idealnym przykładem, jak przeszłość i teraźniejszość może splatać się w harmonijny sposób. To jedno z najstarszych miast w Europie, którego historia sięga kilku tysięcy lat wstecz!

Pierwsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszej Sofii pojawiły się około 7000 lat temu, a w II wieku p.n.e. Trakowie (starożytne ludy zamieszkujące tereny dzisiejszej Bułgarii) założyli tu osadę zwaną Serdica. Było to jedno z najważniejszych miast w czasach Cesarstwa Rzymskiego, a ruiny miasta wciąż można zobaczyć w samym sercu stolicy.

Dziś Sofia to największe miasto Bułgarii i jej polityczne, gospodarcze oraz kulturalne centrum. Miasto nie tylko zachwyca bogactwem zabytków, ale także daje poczucie, że przeszłość jest tutaj integralną częścią codziennego życia. Wędrując po Sofii, nie sposób nie zauważyć, jak nowoczesne budynki współistnieją z monumentalnymi świątyniami i ruinami starożytnych budowli. To wszystko składa się na przyjemną dla oka całość, która zachwyciła nas od pierwszego wejrzenia.

Nie – święta Sofia

Pomnik świętej Sofii w Sofii to jeden z najbardziej charakterystycznych symboli bułgarskiej stolicy. Święta Sofia, patronka miasta, została uwieczniona w postaci monumentalnego pomnika, który stanął w 2000 roku w centrum – nie da się go nie zauważyć. Zastąpił on wcześniej stojący w tym miejscu pomnik Lenina, który został usunięty po upadku komunizmu. Posąg mierzy 8 metrów wysokości, a cała konstrukcja, wraz z cokołem, osiąga około 24 metry. Postać świętej Sofii jest ubrana w długą szatę, a w jej rękach znajdują się dwa ważne symbole: wieniec laurowy (symbolizuje zwycięstwo) oraz sowa,(symbol mądrości). Na głowie ma złotą koronę, co odnosi się do jej roli jako patronki miasta.

Mimo że figura nawiązuje do świętej Sofii, nie jest to postać świętej znanej z tradycji chrześcijańskiej. Pomnik symbolizuje abstrakcyjną ideę mądrości, a imię „Sofia” pochodzi od greckiego słowa „sophia”, oznaczającego właśnie mądrość. Dlatego też pomnik ma bardziej alegoryczny charakter.

Po odsłonięciu pomnika w 2000 roku wywołał on pewne kontrowersje. Niektórzy krytykowali go za zbyt pogański charakter, ze względu na elementy klasyczne, takie jak korona i wieniec laurowy, które mogą kojarzyć się z mitologią grecką, a nie chrześcijaństwem. Pomimo tych debat, pomnik szybko stał się ważnym punktem orientacyjnym miasta.

Sofia – zabytki

Sofia jest łatwa do zwiedzania. Większość zabytków znajduje się w centrum, w spacerowej odległości od siebie. Bez problemu można je zwiedzić na piechotę. Oto najważniejsze, jakie udało się nam zobaczyć:

Katedra św. Aleksandra Newskiego

Już podczas lądowania, z samolotu nasze oczy dojrzały fascynującą budowlę. Jej kopuły połyskiwały w słońcu i zdecydowanie zdominowała ona krajobraz Sofii widziany z lotu ptaka. Ta budowla to Sobór Świętego Aleksandra Newskiego. Warto tutaj wspomnieć, że 79% Bułgarów wyznaje prawosławie, 12% to muzułmanie, a zaledwie 1% społeczeństwa stanowią katolicy.

Sobór Świętego Aleksandra Newskiego jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i zarazem najważniejszych zabytków Sofii. Świątynia ta, wybudowana na początku XX wieku, jest jednym z największych kościołów prawosławnych na świecie, mogącym pomieścić aż 10 tysięcy wiernych! Jej imponująca architektura przyciąga uwagę każdego, kto choćby na chwilę pojawi się w okolicy.

Kościół jest prawdziwą perłą architektury. Jego monumentalne kopuły, w tym największa pokryta złotem, dominują nad panoramą miasta. Wnętrze świątyni jest równie imponujące jak jej fasada. Witraże, freski i mozaiki, zaprojektowane przez bułgarskich i rosyjskich artystów, tworzą niezwykłą atmosferę, pełną duchowego skupienia. Każdy detal tej budowli zdaje się mieć swoje znaczenie, od malowanych świętych po masywne, marmurowe kolumny.

Co to jest właściwie sobór? W tradycji prawosławnej słowo sobór odnosi się do dużej, głównej świątyni w mieście, zazwyczaj katedry lub kościoła o szczególnym znaczeniu religijnym czy historycznym. Sobór św. Aleksandra Newskiego w Sofii pełni funkcję głównej cerkwi Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego. Jest to największa świątynia w Sofii, ważna zarówno pod względem religijnym, jak i narodowym.

Katedra (czy też Sobór) św. Aleksandra Newskiego została wybudowana jako wyraz wdzięczności Bułgarów za wyzwolenie spod panowania osmańskiego. Po wojnie rosyjsko-tureckiej (1877-1878) i uzyskaniu niepodległości przez Bułgarię, naród postanowił upamiętnić cara Aleksandra II, rosyjskiego władcę, który odegrał kluczową rolę w walce o wolność Bułgarii. Ta katedra jest nie tylko miejscem modlitwy, ale także symbolem bułgarskiej niepodległości i dumy narodowej.

Cerkiew (Rotunda) św. Jerzego

W samym centrum Sofii, w otoczeniu nowoczesnych budynków i hoteli, znajduje się jedno z najstarszych i najważniejszych miejsc kultu w mieście — Cerkiew (Rotunda) św. Jerzego. Ten skromny na pierwszy rzut oka budynek to prawdziwy skarb z czasów starożytnych. Zbudowana w IV wieku przez Rzymian, cerkiew jest jednym z nielicznych budynków z tamtego okresu, który przetrwał do dziś w tak dobrym stanie. Wnętrze rotundy jest równie fascynujące jak jej historia. Na ścianach można zobaczyć liczne freski, z których najstarsze pochodzą z IX wieku. Warto zwrócić uwagę na szczegóły tych malowideł, które ukazują świętych, aniołów oraz sceny z życia Chrystusa. W środku jest zakaz fotografowania, więc nie jesteśmy w stanie pokazać Wam zdjęć.

Rotunda była wielokrotnie przekształcana: pierwotnie była to świątynia chrześcijańska, w okresie osmańskim została zamieniona na meczet, a później ponownie stała się miejscem chrześcijańskiego kultu. Ta zmienność losów budynku doskonale odzwierciedla burzliwą historię Sofii.

Starożytne miasto Serdica

Spacerując po okolicach, warto również zatrzymać się przy ruinach starożytnego miasta Serdica. Można tu zobaczyć fragmenty dawnych domostw, łaźni czy miejsc kultu. To niezwykłe, jak blisko siebie znajdują się ślady różnych epok: starożytność, średniowiecze, a także współczesność, wszystko w zasięgu kilkuset metrów.

Meczet Bania Baszi

Sofia to miasto, które było przez wieki pod wpływem wielu kultur, a jednym z najlepiej zachowanych śladów panowania osmańskiego jest Meczet Bania Baszi. Zbudowany w XVI wieku, jest to jeden z najstarszych działających meczetów w Europie. Ciekawa architektura oraz otwarta dla zwiedzających przestrzeń sprawiają, że jest to jedno z tych miejsc, które warto odwiedzić.

Nazwa „Bania Baszi” pochodzi od łaźni, które niegdyś znajdowały się w pobliżu meczetu. Charakterystyczna dla Bania Baszi jest potężna kopuła oraz smukły minaret, z którego muezin wzywa wiernych na modlitwę. Wewnątrz uwagę przyciągają pięknie zdobione arabeski oraz harmonia przestrzeni, która zachęca do refleksji i zadumy.

Meczet ten, będąc jednym z nielicznych zabytków z okresu osmańskiego w Sofii, przypomina o czasach, gdy miasto było częścią ogromnego imperium, rozciągającego się na trzech kontynentach. Dziś jest to nie tylko miejsce modlitwy, ale także ważny punkt na mapie turystycznej miasta, symbolizujący jego wielokulturową przeszłość.

Wstęp do meczetu jest darmowy, należy jednak pamiętać o stosownym stroju. Jeśli ktoś takowego nie ma, może skorzystać z okryć dostępnych przy wejściu.

Muzeum Historii Sofii

Nie można mówić o Sofii bez wspomnienia o jednym z najbardziej charakterystycznych budynków w mieście — Obecnie Muzeum Historii Sofii, dawniej Budynek Łaźni Miejskich. Budynek, kształtem przypominający pałacyk, znajduje się w samym sercu miasta, tuż obok Meczetu Bania Baszi. Jego obecność jest świadectwem dawnej tradycji korzystania z wód termalnych, które znajdują się w okolicach Sofii.

Budynek wyróżnia się bogatą fasadą, zdobioną kolorowymi ceramicznymi mozaikami, które przedstawiają roślinne ornamenty oraz geometryczne wzory. Kopuły i wieżyczki dodają budowli uroku. Choć łaźnie przestały pełnić swoją pierwotną funkcję po 1986 roku, budynek nadal jest jednym z najważniejszych symboli Sofii. W jego wnętrzach mieści się obecnie Muzeum Historyczne, które stanowi doskonałą okazję do zgłębienia historii miasta od czasów starożytnych po współczesność.

Interesującym elementem krajobrazu wokół muzeum jest duża fontanna. To nie tylko turystyczna atrakcja, ale także codzienny przystanek dla mieszkańców miasta, którzy chętnie odpoczywają na ławkach w cieniu pobliskich drzew.

Teatr Narodowy im. Iwana Wazowa

Sofia to nie tylko miasto starożytnych zabytków i śladów przeszłości, ale także centrum kultury współczesnej. Jednym z kluczowych miejsc, które każdy miłośnik sztuki powinien odwiedzić, jest Teatr Narodowy im. Iwana Wazowa. Budynek został wzniesiony na początku XX wieku. Jego imponująca fasada z kolumnami, ozdobiona rzeźbami, stanowi elegancki kontrast wobec tętniącego życiem skweru, na którym teatr się znajduje.

Teatr Narodowy jest sercem bułgarskiej sceny dramatycznej, gdzie prezentowane są zarówno spektakle z obszaru narodowej dramaturgii oraz klasyki, jak również pozycje z zakresu twórczości współczesnej. Nawet, jeśli nie wybieracie się na spektakl, ani nie chcecie zwiedzać wnętrz teatru, warto zwrócić uwagę na ten budynek – z zewnątrz prezentuje się naprawdę imponująco.

Cerkiew Sweta Nedela

Kolejnym ważnym miejscem sakralnym, które warto odwiedzić, jest Cerkiew św. Niedzieli. Jest to świątynia prawosławna. Jej obecny wygląd pochodzi z końca XIX wieku, choć historia tego miejsca sięga dużo wcześniej – źródła podają, że cerkiew ta prawdopodobnie została wybudowana w X wieku naszej ery. Cerkiew była wielokrotnie przebudowywana, zwłaszcza po zniszczeniu przez wielki zamach bombowy w 1925 roku, który stanowił jeden z najtragiczniejszych momentów w historii współczesnej Bułgarii. Ów zamach został przeprowadzony przez działaczy Bułgarskiej Partii Komunistycznej. W jego następstwie zginęło aż 213 osób, a ponad 500 zostało poważnie rannych.

Wnętrze świątyni zachwyca swoimi zdobieniami oraz pięknymi freskami. Cerkiew św. Niedzieli wyróżnia się także swoją lokalizacją – znajduje się w samym sercu miasta, w pobliżu głównych arterii komunikacyjnych, co czyni ją łatwo dostępną dla wiernych i turystów.

Cerkiew Św. Mikołaja Cudotwórcy

Cerkiew ta, znana również jako „Rosyjska Cerkiew”, została zbudowana na początku XX wieku dla społeczności rosyjskiej w Sofii. Jej budowę zainicjowano po wyzwoleniu Bułgarii spod panowania osmańskiego w 1878 roku, co zacieśniło relacje między Rosją a Bułgarią.

Pozłacane kopuły, z których główna wznosi się na wysokość 19 metrów, pięknie współgrają z bielą ścian i niebieskimi wzorami. Świątynia jest naprawdę ładna.

Bulwar Witosza

Sofia to nie tylko miasto zabytków sakralnych i starożytnych ruin, ale także tętniące życiem centrum. Jednym z najbardziej popularnych miejsc, które warto odwiedzić, jest Bulwar Witosza, główna ulica handlowa miasta. Jest to idealne miejsce na spacery, zakupy i delektowanie się życiem miejskim. Wzdłuż bulwaru znajduje się wiele sklepów, kawiarni i restauracji, oferujących zarówno tradycyjną kuchnię bułgarską, jak i międzynarodowe specjały. Spacerując po Bulwarze Witosza, można podziwiać pięknie odrestaurowane kamienice, ciągnące się wzdłuż ulicy. W oddali widoczne są majestatyczne góry.

Cerkiew Bojańska

Jeśli ktoś chce zobaczyć jedno z najbardziej unikalnych dzieł sztuki sakralnej, powinien udać się na przedmieścia Sofii, do Cerkwi Bojańskiej. My postanowiliśmy na tę wyprawę poświęcić cały dzień – łącząc przyjemny spacer z przejażdżką komunikacją miejską. Minęliśmy Teatr Narodowy oraz Pałac Kultury z małym parkiem i dużymi fontannami, by kolejno złapać metro i autobus do cerkwi.

Za 4 lewy bułgarskie (plus 0,8 za wydanie karty) można kupić kartę na podróżowanie dowolnymi środkami komunikacji (metro, autobusy, trolejbusy i tramwaje) przez jeden dzień. Sofia jest naprawdę świetnie skomunikowana.

Wracając do Cerkwi Bojańskiej – sam kościół budowany był w okresie XI-XIII w. Nie tylko to jest jednak tak naprawdę fascynujące. Ta niewielka, średniowieczna świątynia jest wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO ze względu na swoje niezwykłe freski, które są prawdziwym arcydziełem sztuki średniowiecznej. Malowidła przedstawiają sceny z życia Chrystusa, a także wizerunki świętych. Freski te charakteryzują się wyjątkową precyzją oraz bogactwem detali, co sprawia, że są one uznawane za jedne z najważniejszych przykładów malarstwa wczesnochrześcijańskiego w Europie.

Ze względu na ochronę fresków wewnątrz jest zakaz fotografowania. Zdjęcia można kupić na miejscu i właśnie przykład takich możecie zobaczyć powyżej.

Produkty z róży

Wędrując po Sofii nie sposób ich nie zauważyć – kuszą kolorem i zapachami. Produkty z róży. Skąd ich tyle i dlaczego akurat róża? Otóż Sofia, a właściwie cała Bułgaria, jest znana z wyrobów z róży damasceńskiej, od czasów starożytnych uprawianej w regionie Morza Śródziemnego. Sercem ogrodów różanych w Bułgarii jest Dolina Róż, w środkowej części kraju. Ponoć to jej specyficzny mikroklimat i środowisko warunkuje tak niesamowite właściwości bułgarskiej odmiany róży damasceńskiej.

Bułgaria jest jednym z największych producentów olejku różanego na świecie, który jest wykorzystywany w przemyśle kosmetycznym i perfumeryjnym. Bułgarski olejek różany uchodzi za jeden z najczystszych i najbardziej luksusowych!

W Sofii dostępny jest szeroki wybór kosmetyków zawierających różę damasceńską, takich jak kremy, balsamy do ciała, mydła, perfumy, toniki do twarzy czy olejki do masażu. Kosmetyki te są cenione za swoje właściwości nawilżające, regenerujące i odmładzające, a ich naturalne składniki przyciągają klientów, którzy szukają produktów bez sztucznych dodatków. Bardzo popularnym wyrobem jest woda różana, która ma szerokie zastosowanie w kosmetyce. Jest używana jako tonik do skóry. Też taką nabyłam i byłam zachwycona!

Produkty z róży znajdują również zastosowanie w kulinariach. W Sofii można kupić m.in. dżem różany, miód z dodatkiem róży oraz słodycze z płatkami róży.

Sofia kulinarnie – co zjeść w Sofii?

Czym byłoby podróżowanie bez próbowania lokalnych smaków? Haneczka nie potrafi jeszcze wysiedzieć grzecznie w restauracji – przecież dla niej to nuda. Udało się nam jednak spróbować co nieco, a podpiekany chlebek i zupka na cielęcince nawet najmłodszej podróżniczce przypadły do gustu.

Co nas zachwyciło? Zdecydowanie na podium stawiamy moussaka oraz ozorki wołowe w sosie grzybowym. Genialna w swej prostocie jest sałatka szopska (ogórek, pomidor, cebula, ser owczy oraz natka pietruszki). Ten ser, oliwa oraz przyprawy nadają jej wyjątkowego smaku. Ciekawy, choć nieco mdły był kachamak – danie na bazie kaszki kukurydzianej i ziemniaków, serwowane z owczym serem.

Ja jestem fanką zup, więc dla mnie zupa na cielęcince (ta, która polubiła Hania) oraz zupa grzybowa z koperkiem były ucztą dla podniebienia.

Zapewne jeszcze wiele jest do spróbowania, ale trzeba zostawić coś sobie na kolejną wizytę w Bułgarii. Poza tym, takie „wykwintne” dania, jak pizza na kawałki (tutaj sprzedawana na każdym rogu), kanapki z serem na śniadanie (ser kupiliśmy w tutejszej mleczarni – owczy oraz kozi) też jedliśmy. Aaaa, pasztet też mają tutaj wyśmienity! I lody.

Podsumowanie

Sofia nas zachwyciła. Przed wyjazdem czytaliśmy różne opinie, często bardzo skrajne: że miasto jest ładne/ brzydkie/ dziwne/ a nawet… trudne. Jechaliśmy z bardzo neutralnym nastawieniem. Tym bardziej nie spodziewaliśmy się, że Sofia rozkocha nas w sobie. Sofia to miejsce, które ma do zaoferowania bardzo wiele – od fascynujących zabytków po parki pełne zieleni. Od cichych zakątków, gdzie można w spokoju usiąść i pozbierać myśli, po tętniące życiem bulwary… To miejsce z duszą, gdzie stare budynki opowiadają swoją historię, jakby chciały powiedzieć: „Podróżniku, siądź i posłuchaj”, poczuj, wyobraź sobie…”. Nawet dzielnice położone z dala od centrum, ze swoimi budynkami, które lata świetności miały już za sobą, nie straszyły, a wręcz wydawały się ciekawe.

Tak, Stolica Bułgarii jest piękna. Z pełnym przekonaniem stawiamy ją na piedestale odwiedzonych stolic w Europie. Do samej Sofii pewnie jeszcze wrócimy, choć raczej już jako do bazy wypadowej, by odwiedzić dalsze rejony Bułgarii. Do zobaczenia, Sofio!